دانشنامه جامع پوشاندن پاسیو و نورگیر: توری ضدپرنده، پلی‌کربنات و ایمنی

پاسیو و نورگیر، چاه نور و هوای وسط یا کنار ساختمان است. در بسیاری از خانه‌های ایران همین فضا تنها راه نور اتاق‌های میانی است و هم‌زمان محل عبور هواکش آشپزخانه، بخاری، پکیج یا آبگرمکن. وقتی بالای آن باز بماند، کبوتر و پرنده‌های کوچک برای لانه، پناه از باد و نشستن روی لوله و لبه به آن می‌آیند. فضولات، پر، برگ و گاهی افتادن شیء از طبقات بالا، زندگی طبقه‌ی پایین را سخت می‌کند.

پوشاندن این دهانه کار تزئینی نیست. اگر مسیر گاز و دود بسته شود خطر جانی دارد، و اگر درز لبه‌ها باز بماند پرنده از همان درز برمی‌گردد. این راهنما برای مدیر ساختمان، ساکن، سازنده و مهندس ناظر در سراسر ایران است تا پیش از سفارش، سؤال درست بپرسد. منبع آن تجربه‌ی تیم فنی شرکت تحکیم صنعت صعود در کار در ارتفاع از سال ۱۳۸۱ است. آخرین بازبینی آبان ۱۴۰۵ است. منطق اجرا در شهرها یکی است، ولی باد، رطوبت، گونه‌ی پرنده و مسیر دودکش هر ساختمان جدا دیده می‌شود.

راهنمای مطالعه: هر خواننده از کجا شروع کند؟

لازم نیست این صفحه را از اول تا آخر بخوانید. هر کس از بخش خودش شروع می‌کند.

پوشاندن پاسیو و نورگیر چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

پوشش پاسیو یک صفحه‌ی پیوسته روی دهانه‌ی بالاست که راه پرنده و ریختن زباله را می‌بندد. این صفحه می‌تواند توری عبوردهنده‌ی هوا باشد، یا ورق شفاف، به شرطی که مسیر تنفس ساختمان قربانی نشود.

پاسیو معمولاً حیاط کوچک یا فضای باز داخلی ساختمان است. نورگیر بیشتر چاه عمودی نور است که پنجره‌ی چند طبقه به آن باز می‌شود. بالکن با این دو فرق دارد: بالکن بیرون نماست و پوشش آن حکم جداگانه‌ای دارد. این صفحه درباره‌ی دهانه‌ی پاسیو و نورگیر است.

این کار وقتی معنی دارد که پرنده لانه کرده، فضولات و بو تکرار می‌شود، برگ و زباله ته پاسیو را پر می‌کند، یا از طبقات بالا چیزی به پایین می‌افتد. اگر مشکل فقط یک پنجره است، اول همان پنجره و توری‌اش بررسی می‌شود. بستن کل نورگیر جایگزین تعمیر پنجره‌ی خراب نیست.

این کار چه چیزی نیست

پوشش، پاسیو را به اتاق بسته تبدیل نمی‌کند. سم و دفع پرنده هم راه‌حل این صفحه نیست. پرنده باید پیش از بستن دهانه از فضا خارج شود، نه اینکه داخل گیر بیفتد. میله‌ی ضدپرنده روی لبه، جای نشستن را کم می‌کند ولی دهانه‌ی باز نورگیر را نمی‌بندد.

چرا پرنده در پاسیو و نورگیر جمع می‌شود؟

پرنده جایی می‌ماند که باد کمتر، نشیمن، و راه فرار داشته باشد. نورگیر هر سه را با هم دارد.

• دیوارهای بلند باد را می‌گیرند و فضا از پشت‌بام آرام‌تر است
• لوله، کولر، براکت و لبه‌ی پنجره نشیمن و تکیه‌گاه لانه است
• دهانه‌ی دودکش و هواکش گاهی گرم است و در زمستان پناه می‌شود
• خرده‌غذا و آب از پنجره‌ها به پایین می‌رسد
• ارتفاع، پرنده را از رفت‌وآمد انسان دور نگه می‌دارد
• دهانه‌ی باز بالا، در ورود و خروج است
• اگر ساختمان همسایه هم پرنده داشته باشد، نورگیرها به هم راه می‌دهند

در شهرهای ایران کبوتر رایج‌ترین مهمان نورگیر است. گنجشک و پرنده‌های کوچک از چشمه‌های درشت‌تر رد می‌شوند. پرستو و گونه‌های فصلی زیر لبه‌ی سقف لانه می‌کنند. پیش از کار باید دید کدام پرنده واقعاً آنجاست، چون اندازه‌ی چشمه را کوچک‌ترین آن‌ها تعیین می‌کند.

اگر لانه جوجه دارد، دهانه را روی سر جوجه نبندید. اول فضا از پرنده و جوجه خالی می‌شود و نصب به زمانی موکول می‌شود که لانه‌ی فعال داخل نباشد. آسیب زدن به پرنده و ریختن سم در این کار جایی ندارد.

مشکلات فضولات، زباله و سقوط شیء

دلیل پوشش، فقط دید مزاحم پرنده نیست. این‌ها همان مسائلی است که ساکنان گزارش می‌کنند:

• لانه‌سازی و فضولات، نمای داخلی پاسیو را می‌خورد و لکه می‌اندازد
• برگ، پلاستیک و شیء از پنجره‌ی طبقات بالا به پایین می‌ریزد
• افتادن تکه‌سنگ، ابزار یا گلدان به سمت طبقه‌ی همکف خطر جانی دارد
• بو، حشره و پر، پنجره‌های رو به پاسیو را غیرقابل استفاده می‌کند
• نظافت دوره‌ای ته پاسیو گران و تکراری می‌شود، چون منبع قطع نشده است

فضولات خشک اگر با جارو پخش شود گرد خطرناک برای تنفس می‌سازد. روش درست جمع‌کردن آن در بخش ایمنی و بهداشت آمده است. پوشش خوب منبع را کم می‌کند، ولی فضولات قدیمی را خودبه‌خود پاک نمی‌کند.

تهویه، دودکش و خطر گاز

این بخش از بقیه‌ی صفحه مهم‌تر است. پاسیو بسیاری از ساختمان‌ها مسیر تنفس دستگاه‌های گازسوز است.

پیش از انتخاب پوشش، این خروجی‌ها یکی‌یکی پیدا می‌شوند: دودکش بخاری، دودکش پکیج، دودکش آبگرمکن، هواکش آشپزخانه و هواکش سرویس. عکس از پایین کافی نیست. باید از بالا و از کنار هر طبقه دیده شود که لوله‌ای به دیوار پاسیو باز می‌شود یا نه.

اگر حتی یک خروجی گاز یا دود به پاسیو بریزد، بستن دهانه با ورق پلی‌کربنات، شیشه یا هر پوشش کور ممنوع است. گاز منوکسید کربن بو ندارد و مسمومیت آن ناگهانی است. توری‌ای که هوا از چشمه‌هایش رد شود، در این حالت گزینه‌ی پیش‌فرض است. خود دهانه‌ی دودکش با توری کور نمی‌شود. دور لوله محافظ جدا می‌گیرد، طوری که دود بیرون بیاید و پرنده داخل لوله نرود.

اگر کسی مطمئن نیست خروجی گاز هست یا نه، دهانه بسته نمی‌شود تا تکنسین ساختمان یا سرویس‌کار مجاز دستگاه گازسوز آن را ببیند. این صفحه جای آزمایش گاز و تأیید ایمنی دودکش را نمی‌گیرد.

نشانه‌ی پوشش اشتباهی که قبلاً اجرا شده: بوی دود، سیاهی دور دریچه، شکایت از سردرد هنگام روشن بودن بخاری، یا هواکش ضعیفی که بوی غذا را برنمی‌گرداند. در این حالت اول راه هوا باز می‌شود، بعد درباره‌ی پوشش دوباره تصمیم گرفته می‌شود.

انواع پوشش و چارچوب انتخاب

جنس پوشش را شکل مشکل و وجود دودکش تعیین می‌کند، نه سلیقه‌ی نما.

برای انتخاب سریع، وضعیت همان پاسیو را با این قاعده‌ها بسنجید.

در عمل، برای نورگیرهای مسکونی که پرنده و بو مسئله است و تهویه باید بماند، توری رایج‌ترین انتخاب است. ورق شفاف وقتی مطرح می‌شود که باران به داخل می‌ریزد و یک شخص مسئول تأیید کرده که هیچ دود و گاز سوختی به آن پاسیو نمی‌ریزد. مقایسه‌ی تصویری و اجرایی در نصب توری جهت جلوگیری از ورود پرندگان به نورگیر ساختمان و پوشش پاسیو با ورق پلی‌کربنات آمده است.

توری فلزی گالوانیزه گرم

گالوانیزه گرم یعنی قطعه پس از ساخته شدن در روی مذاب فرو برود تا لایه‌ی روی، فولاد را از باران و رطوبت جدا کند. این لایه از آبکاری نازک و گالوانیزه سرد برای فضای باز قابل اعتمادتر است. گالوانیزه سرد و رنگ معمولی در پاسیوی مرطوب زود زنگ می‌زند و لکه‌ی زنگ را به دیوار می‌ریزد.

توری فلزی برای دهانه‌ی بزرگ، باد زیاد، و جایی که پرنده به توری فشار می‌آورد مناسب‌تر از شبکه‌ی نرم است. مفتول باید آن‌قدر سخت باشد که با نشستن پرنده یا ضربه‌ی باد شکم ندهد. قطر مفتول و فاصله‌ی تکیه‌گاه را دهانه و باد محل تعیین می‌کند و از برگه‌ی فنی سازنده خوانده می‌شود، نه با یک عدد برای همه‌ی کشور.

چشمه‌ی توری

چشمه باید از بدن کوچک‌ترین پرنده‌ی همان پاسیو تنگ‌تر باشد و همچنان هوا و نور را از خود رد کند. این عدد آیین‌نامه‌ی سراسری نیست.

عدد نهایی بعد از دیدن پرنده، عکس دهانه و باد منطقه قطعی می‌شود.

قاب، کابل و لبه‌ی برش

توری تنها به سیم محیط گره نمی‌خورد. روی قاب یا کابل کشش می‌نشیند تا شل نشود. کابل شل هم راه ورود است و هم نشیمن پرنده. کشش باید یکنواخت باشد، نه آن‌قدر زیاد که بست از دیوار کنده شود.

اگر توری بعد از گالوانیزه برش بخورد یا جوش شود، فولاد لخت می‌ماند و همان نقطه زودتر زنگ می‌زند. یا قطعه بعد از برش و جوش گالوانیزه گرم می‌شود، یا لبه‌ی برش با پوششی سازگار بسته می‌شود. بست، واشر و کابل بهتر است هم‌جنس باشند. تماس فولاد گالوانیزه با مس یا آلومینیوم در رطوبت، یکی از دو فلز را سریع‌تر می‌خورد.

در شهرهای ساحلی و شمال خیلی مرطوب، برای کابل و بست اغلب استیل ضدزنگ منطقی‌تر از فولاد پوشش‌دار است. گالوانیزه گرم در شهر خشک و معتدل، اگر پوشش برش‌ها سالم باشد، گزینه‌ی اقتصادی و بادوام است. نام تجاری روی بسته کافی نیست. برگه‌ی فنی و مشخص بودن گالوانیزه گرم، نه سرد، باید در پیشنهاد قیمت بیاید.

توری پلیمری مقاوم در برابر آفتاب

جدول انواع پوشش، توری پلی‌اتیلنی را کنار توری فلزی گذاشته، چون هر دو برای دور کردن پرنده با حفظ تهویه به کار می‌روند. توری پلیمری سبک است و برای دهانه‌ی کوچک و پرنده‌ای که به شبکه فشار زیاد نمی‌آورد راحت‌تر نصب می‌شود. شرط عمر آن مقاومت در برابر پرتو فرابنفش است. توری بی‌این مقاومت در آفتاب ایران، به‌ویژه جنوب و مناطق کم‌باران، زود خشک و پاره می‌شود.

کابل و بست این توری همچنان فلزی است و باید گالوانیزه گرم یا استیل باشد. توری سالم با کابل زنگ‌زده، کار را ناتمام می‌گذارد. توری پلیمری بیشتر از شبکه‌ی فلزی شکم می‌دهد. اگر کشش و فاصله‌ی تکیه‌گاه درست نباشد، پرنده روی شکم توری می‌نشیند یا از کنار قاب رد می‌شود.

انتخاب بین فلز و پلیمر با دهانه، باد، گونه‌ی پرنده و بودجه‌ی نگهداری است، نه با این حکم که یکی همیشه بهتر است. جایی که ضربه، باد یا دهانه‌ی وسیع هست، شبکه‌ی گالوانیزه گرم جدی‌تر است. جایی که دهانه کوچک است و فقط جلوگیری از نشستن پرنده مطرح است، توری پلیمری مقاوم به آفتاب می‌تواند کافی باشد.

ورق پلی‌کربنات و پوشش‌های سخت

پلی‌کربنات ورق سبک و نورگذری است که باران و برگ را از دهانه دور می‌کند. ورق دوجداره نور را پخش می‌کند و از شیشه سبک‌تر است. این مزیت فقط وقتی قابل استفاده است که پاسیو مسیر دود و گاز سوختی نباشد. اگر باشد، ورق بسته همان خط قرمز بخش تهویه است.

سمت مقاوم به آفتاب را برگه‌ی سازنده مشخص می‌کند و همان سمت باید رو به آسمان باشد. ورق با گرما جمع و باز می‌شود. سوراخ اتصال اگر این جابه‌جایی را گیر بیندازد، ورق ترک می‌خورد. آب باید شیب داشته باشد. آب راکد روی ورق، جلبک، بو و نشت از درز می‌آورد.

در شهرهای سرد، برف و تگرگ به دهانه بار اضافه می‌کند. ضخامت ورق و فاصله‌ی تیر را دهانه و بار برف تعیین می‌کند. در جنوب، آفتاب شدید ورق بی‌کیفیت را زود کدر می‌کند. برای هر دو، برگه‌ی فنی خواسته می‌شود و یک عدد آماده برای همه‌ی ایران داده نمی‌شود.

لبه‌ی ورق اگر باز بماند، پرنده‌ی کوچک از همان درز وارد می‌شود. پس حتی پوشش شفاف هم به بستن پیوسته‌ی دور تا دور نیاز دارد. اگر لازم است هوا از بخشی رد شود، آن بخش توری ریز جداگانه می‌گیرد، نه یک سوراخ باز.

شیشه و سکوریت نور را خوب عبور می‌دهند و نمای دائمی می‌سازند، ولی سنگین‌اند و بدون محاسبه‌ی سازه و تکیه‌گاه ایمن نیستند. ورق مشبک فلزی در برابر ضربه قوی‌تر است، سایه‌ی بیشتری می‌اندازد و معمولاً گران‌تر تمام می‌شود. هر دو، اگر دهانه را کور کنند، همان ممنوعیت دودکش را دارند.

طراحی مانع: چطور راه پرنده بسته شود

پرنده از وسط توری سالم رد نمی‌شود. از درز رد می‌شود. مانع خوب یک صفحه است که به هر چهار طرف چسبیده و هیچ سوراخی بزرگ‌تر از چشمه‌ی انتخاب‌شده ندارد.

• صفحه باید پیوسته باشد. دو تکه توری که فقط کنار هم افتاده‌اند درز می‌سازند
• دور تا دور به قاب یا دیوار مهار می‌شود، نه فقط در چهار گوشه
• دور لوله، کابل برق و ناودان قطعه‌ی جدا می‌آید. این قطعه چشمه ریز دارد ولی دهانه‌ی خروج دود را نمی‌بندد
• توری روی قاب هم‌پوشانی دارد. گره به یک سیم محیطی، به‌تنهایی کافی نیست
• کشش یکنواخت است تا شکم، نشیمن پرنده نشود
• دریچه‌ی بازدید برای نظافت بعدی لازم است و خود دریچه باید بسته و کشیده بماند
• لبه‌ی تیز مفتول برای پرنده و برای کسی که بعداً نظافت می‌کند خطر است و باید تمام شود
• پنجره‌ی بازشو به پاسیو بعد از کار هم باید قابل استفاده بماند، یا ساکن از قبل محدود شدن آن را بپذیرد
• اگر چند دهانه و چند سطح باز است، بالاترین راه ورود بسته می‌شود. بستن فقط یک بالکن کناری، نورگیر را بی‌پرنده نمی‌کند

یک سوراخ عمدی «برای هوا» اگر از چشمه بزرگ‌تر باشد، همان سوراخ لانه‌ی بعدی است. هوای لازم از سطح توری رد می‌شود. هوا از سوراخ بازِ بدون توری تأمین نمی‌شود.

اتصال به دیوار و لبه‌ی دهانه

بهترین توری اگر در دیوار سست بنشیند، با اولین باد درز می‌دهد و پرنده از همان‌جا برمی‌گردد. جنس لبه‌ی پاسیو پیش از سوراخ‌کاری دیده می‌شود.

دور دهانه اغلب جان‌پناه کوتاه، فلاشینگ یا ناودان دارد. سوراخ جدید نباید آب را به دیوار هدایت کند و نباید عایق موجود را بی‌دلیل پاره کند. اگر لبه‌ی بام تمام شده است، محل مهار طوری انتخاب می‌شود که راه آب باران حفظ شود.

آب‌وهوای ایران و اثر آن بر پوشش

یک جزئیات برای همه‌ی کشور کافی نیست. بازدید همان شهر، جنس را عوض می‌کند.

بادهای محلی و تگرگ را ساکن همان ساختمان بهتر از یک جدول می‌شناسد. این مشاهده باید در بازدید پرسیده شود.

مراحل نصب پوشش پاسیو با طناب

در ساختمان مسکونی، دهانه‌ی پاسیو اغلب از حیاط یا از بام، با دسترسی طناب به لبه‌ها می‌رسد. نام رایج این روش در کارگاه راپل است. تکنسین با دو طناب مستقل کار می‌کند: طناب کار و طناب ایمنی. مراحل زیر ترتیب رایج است. جزئیات دودکش اگر در بازدید حل نشده باشد، کار از مرحله‌ی نصب جلوتر نمی‌رود.

1. بازدید، اندازه‌گیری دهانه، عکس از بالا و پایین، و پیدا کردن لوله، هواکش و محل خروج دود و گاز
2. انتخاب پوشش و طراحی قاب، با مشخص کردن دریچه‌ی بازدید و مسیر عبور هوا
3. نصب سامانه‌ی دو طنابه و بستن مسیر پایین پاسیو با حصار و علامت
4. نظافت و خیس کردن فضولات قدیمی با تجهیزات حفاظت فردی، پیش از هر سوراخ‌کاری
5. نصب قاب و پایه با پیچ و رولپلاک متناسب با جنس دیوار
6. کشش و تنظیم توری، یا نصب ورق با شیب و درز انبساط، و بستن دور لوله بدون کور کردن دودکش
7. بررسی نهایی عبور هوا، نبود لبه‌ی تیز، نبود درز بزرگ‌تر از چشمه، و پایداری کشش
8. تحویل، آموزش نظافت از دریچه، و گفتن اینکه چه نشانه‌ای یعنی باید دوباره بازدید شود

پیش از نصب، شستشوی ته‌نشست پاسیو لازم است. روش آن در شستشوی پاسیو ساختمان آمده است. خدمت اجرایی پوشش با توری در تهران در پوشاندن پاسیو ساختمان با توری در تهران معرفی شده است. منطق فنی همین صفحه برای شهرهای دیگر هم هست و همچنان به بازدید همان ساختمان نیاز دارد.

روش‌های دسترسی

هیچ روشی برای همه‌ی پاسیوها برتر نیست. نورگیر داخلی معمولاً با طناب یا از بام انجام می‌شود، چون ماشین به وسط ساختمان نمی‌رسد.

ایمنی کار و بهداشت فضولات

دو خطر جدا هست: سقوط نفر، و گرد فضولات.

• فضولات با ماسک، دستکش و لباس کار جمع می‌شود. اول خیس می‌شود تا گرد بلند نشود. جاروی خشک ممنوع است
• کار در ارتفاع با دو طناب مستقل، نقطه‌ی اتصال مطمئن و بیمه‌ی مسئولیت است
• مسیر زیر دهانه و کف پاسیو از عبور ساکنان خالی می‌شود
• باد شدید، باران و سطح لغزنده کار را متوقف می‌کند
• لبه‌ی تیز ورق و مفتول همان روز جمع یا پوشانده می‌شود
• دستگاه گازسوز تا وقتی مسیر دود باز و بررسی نشده، برای «تست پوشش» روشن نمی‌ماند

در ایران، مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان چارچوب کلی ایمنی کارگاه را می‌گوید. ضابطه‌ی محلی و اجازه‌ی کار روی بام از مدیر ساختمان گرفته می‌شود. این صفحه جای دستور ایمنی اختصاصی هر کارگاه را نمی‌گیرد.

کنترل کیفیت پس از نصب

تمام شدن نصب با یک نگاه از حیاط اثبات نمی‌شود.

• از بالا، درز دور دیوار، دور لوله و گوشه‌ها با معیار چشمه کنترل می‌شود
• کشش توری در چند نقطه دیده می‌شود تا شکم و موج بلند نداشته باشد
• مسیر دود و هواکش، قبل و بعد، با عکس مقایسه می‌شود و دهانه‌ی خروجی باز می‌ماند
• دریچه‌ی بازدید باز و بسته می‌شود
• از پایین، نور و دید آسمان چک می‌شود تا ورق یا توری نابجا جلوی پنجره‌ی اصلی را نگرفته باشد
• لبه‌ی برنده با دستکش لمس نمی‌شود؛ باید قابل دیدن و تمام‌شده باشد
• فهرست جنس توری یا ورق، نوع پوشش فلز، و عکس قبل و بعد به مدیر تحویل می‌شود

اشتباهات رایج

• بستن نورگیر با ورق، در حالی که دودکش پکیج یا بخاری به همان پاسیو باز است
• چشمه را فقط برای کبوتر گرفتن و راه دادن گنجشک
• رها کردن درز دور لوله به بهانه‌ی «آنجا کوچک است»
• توری شل که خودش نشیمن پرنده می‌شود
• گالوانیزه سرد در پاسیوی مرطوب، و برش بدون پوشش بعد از گالوانیزه گرم
• مهار در اندود سست
• جارو کردن فضولات خشک
• بستن دهانه وقتی جوجه هنوز در لانه است
• نداشتن دریچه‌ی بازدید
• انتخاب ارزان‌ترین پیشنهاد، بی‌آنکه جنس پوشش و باز بودن دودکش در آن نوشته شده باشد

نگهداری و بازرسی دوره‌ای

توری و ورق، ساختمان را از بازرسی بی‌نیاز نمی‌کنند. سالی یک بار، و همچنین بعد از باد شدید، برف سنگین یا زلزله، این‌ها دیده می‌شود: شکم توری، باز شدن گوشه، زنگ بست، گرفتگی چشمه با برگ و پر، جمع شدن آب روی ورق، و باز ماندن مسیر دودکش.

برگ روی توری اگر مدت بماند، هم نور را می‌گیرد و هم با باران وزن اضافه می‌کند. نظافت از دریچه یا از بام انجام می‌شود، نه با ایستادن روی خود توری. روی توری راه رفتن طراحی معمولی این کار نیست و می‌تواند شبکه را پاره کند.

اگر پرنده دوباره دیده شد، تقریباً همیشه یک درز تازه است، نه «عادتی که توری نتوانست جلویش را بگیرد». همان درز باید پیدا شود. شستشوی دوره‌ای ته‌نشست در شستشوی پاسیو ساختمان جدا از خود پوشش آمده است.

چه زمانی این پوشش کافی نیست؟

• وقتی مشکل از پنجره‌ی شکسته یا کانال هواکش داخل واحد است، نه از دهانه‌ی بالا
• وقتی دیوار دور دهانه چنان پوک است که هیچ مهاری نگه نمی‌دارد و خود لبه باید تعمیر شود
• وقتی سازه توان ورق یا برف را ندارد و کسی می‌خواهد دهانه را کور کند
• وقتی دودکش غیراستاندارد است و پیش از هر پوششی باید مسیر گاز اصلاح شود
• وقتی نورگیر آن‌قدر به ساختمان مجاور باز است که بستن یک سمت، پرنده را از سمت همسایه وارد می‌کند و کار باید مشترک دیده شود

در این حالت‌ها اول علت اصلاح می‌شود. پوشش روی علت رهاشده عمر کوتاهی دارد.

هزینه‌ی پوشاندن پاسیو به چه عواملی بستگی دارد؟

عدد ثابت برای همه‌ی ساختمان‌ها گمراه‌کننده است. قیمت بعد از دیدن عکس و، در دهانه‌ی نامشخص، بعد از بازدید قطعی می‌شود. برای مقایسه‌ی دو پیشنهاد، این عامل‌ها باید در هر دو یکی باشد.

پیشنهاد ارزان اگر جنس گالوانیزه، اندازه‌ی چشمه، باز ماندن دودکش و بیمه را ننوشته باشد، با پیشنهاد کامل قابل مقایسه نیست.

انتخاب پیمانکار، پرسش‌ها و قرارداد

خطای این کار دیر دیده می‌شود: یا پرنده از درز برمی‌گردد، یا بدتر، مسیر گاز تنگ شده است. قیمت به‌تنهایی معیار انتخاب نیست.

نشانه‌های پیمانکار مناسب

• بازدید یا دست‌کم عکس روشن از بالا و پایین، پیش از عدد نهایی
• پرسیدن درباره‌ی بخاری، پکیج، آبگرمکن و هواکش، پیش از پیشنهاد ورق
• نوشتن جنس پوشش: گالوانیزه گرم یا سرد، پلیمر مقاوم به آفتاب، یا نوع ورق
• گفتن اندازه‌ی چشمه و اینکه برای کدام پرنده است
• بیمه‌ی مسئولیت و توضیح روش دسترسی
• تعهد دریچه‌ی بازدید و تحویل عکس قبل و بعد

نشانه‌ی هشدار: وعده‌ی ریشه‌کنی مطلق پرنده، پیشنهاد ورق بسته بدون سؤال از دودکش، و قیمت خیلی پایین بدون جنس مصالح. نمونه‌کارها در صفحه‌ی پروژه‌ها است.

پرسش‌هایی که پیش از امضا باید بپرسید

1. کدام خروجی گاز و هوا به این پاسیو می‌ریزد و پوشش با آن چه می‌کند؟
2. جنس توری یا ورق چیست و برگه‌ی فنی‌اش کجاست؟
3. چشمه‌ی توری چند است و برای کدام پرنده‌ی این ساختمان انتخاب شده؟
4. دور لوله و گوشه‌ها دقیقاً چطور بسته می‌شود؟
5. دریچه‌ی بازدید کجاست و آیا ساکن بدون راه رفتن روی توری به آن می‌رسد؟
6. مهار به چه دیواری بسته می‌شود و اگر اندود سست باشد چه می‌کنید؟
7. فضولات قدیمی با چه روشی جمع می‌شود؟
8. بیمه و روش دسترسی چیست؟
9. اگر تا یک فصل بعد پرنده از درزی وارد شد، چه کسی درز را می‌بندد؟
10. ورق یا توری در باد و برف این شهر چه فرضی دارد؟

بندهای ضروری قرارداد

• ابعاد تقریبی دهانه و طبقه‌ها
• نوع پوشش، جنس فلز یا پلیمر، و اندازه‌ی چشمه
• قید صریح که خروجی دود و گاز کور نمی‌شود
• روش دسترسی و بیمه‌ی نیرو
• جمع‌آوری فضولات و تحویل عکس
• دریچه‌ی بازدید
• زمان‌بندی و توقف در باد و باران
• محدوده‌ی ضمانت: مثلاً باز شدن درز و پارگی ناشی از اجرا، نه پارگی ناشی از راه رفتن روی توری یا ضربه‌ی ساکن

ضمانت مطلقِ «تا ابد هیچ پرنده‌ای نمی‌آید» واقعی نیست. ضمانت درست، محدود و مکتوب است.

مراحل کار از اولین تماس تا تحویل

این فهرست مسیر را از نگاه مدیر ساختمان می‌گوید. جزئیات فنی نصب در بخش مراحل نصب است.

1. تماس و فرستادن چند عکس از بالا و پایین، با گفتن شهر و اینکه بخاری یا پکیج به پاسیو دود می‌دهد یا نه
2. بازدید وقتی عکس برای تشخیص دودکش یا جنس دیوار کافی نیست
3. پیشنهاد مکتوب: نوع پوشش، چشمه، و جمله‌ی صریح درباره‌ی تهویه
4. موافقت هیئت مدیره یا مالکان، و در صورت نیاز پیگیری مجوز محلی
5. خالی کردن پاسیو از پرنده و جوجه، پیش از روز نصب
6. اجرا با بستن مسیر پایین
7. کنترل درزها و باز بودن دودکش
8. تحویل عکس، جنس مصالح و روش نظافت
9. یک بازدید چشمی بعد از اولین باد شدید یا فصل برگ‌ریزان

راهنمای مدیران، مالکان و ساکنان

پاسیو در بیشتر ساختمان‌ها جزو مشاعات است. تصمیم پوشش معمولاً با مدیر و مجمع است، نه با یک واحد به‌تنهایی. سهم هزینه را قانون تملک آپارتمان‌ها و مصوبه‌ی همان ساختمان مشخص می‌کند. این صفحه مشاوره‌ی حقوقی نیست.

در بعضی شهرها و برای بعضی پوشش‌های ثابت، شهرداری یا مدیریت مجموعه هم باید خبر داشته باشد. این را همان شهر جواب می‌دهد. از پیمانکار نخواهید ضمانت کند که همه‌جا مجوز لازم نیست.

نور، صدا و زندگی روزمره

توری ریز کمی نور را کم می‌کند و اثرش از ورق کدر خیلی کمتر است. ورق پلی‌کربنات روشن نور را بیشتر نگه می‌دارد ولی تهویه را کم می‌کند. ساکنان پنجره‌های رو به پاسیو باید پیش از کار بدانند نور و بازشوی پنجره چه تغییری می‌کند.

نصب صدا و رفت‌وآمد روی بام دارد. معمولاً لازم نیست ساختمان تخلیه شود. کف پاسیو و مسیر زیر دهانه در ساعت کار خالی می‌ماند. پنجره‌ی نزدیک دهانه بسته می‌ماند تا گرد فضولات وارد خانه نشود.

پرنده‌ای که الان داخل است

پیش از بستن، پرنده و جوجه خارج می‌شوند. بستن روی لانه‌ی فعال، پرنده را گیر می‌اندازد و کار را غیربهداشتی‌تر می‌کند. اگر بعد از نصب پرنده‌ای ماند، دریچه برای خروج استفاده می‌شود و درز ورود پیدا می‌شود. سم، چسب و وسیله‌ی آسیب‌زننده پیشنهاد این راهنما نیست.

درباره‌ی این راهنما: چه کسی، چگونه و به چه دلیل

چه کسی

متن را تیم فنی شرکت تحکیم صنعت صعود نوشته است. این شرکت از سال ۱۳۸۱ در کار در ارتفاع فعال است. بازبینی فنی جداگانه، اگر انجام شود، با نام همان بازبین منتشر می‌شود.

چگونه

مطلب بر پایه‌ی کار اجرایی روی پاسیو و نورگیر و اصول شناخته‌شده‌ی ایمنی گاز و کار در ارتفاع نوشته شده، با ابزار نوشتاری تنظیم شده و بازنگری انسانی شده است. جایی که عدد به دهانه و شهر بستگی دارد، عدد سراسری ساخته نشده است. تکیه بر برگه‌ی فنی مصالح و نظر تکنسین گاز ساختمان است.

به چه دلیل

هدف این است که مدیر و ساکن، پوشش را با چشم باز سفارش بدهد و مسیر دود را فدای تمیزی نکند. اگر پوششی لازم نیست، یا اول باید دودکش اصلاح شود، همین صفحه همان را گفته است.

واژه‌نامه‌ی پوشاندن پاسیو

• پاسیو: فضای باز داخلی یا حیاط کوچک ساختمان که معمولاً چند واحد به آن دید یا دسترسی دارند.
• نورگیر: چاه عمودی نور و هوا که پنجره‌ی طبقات به آن باز می‌شود.
• چشمه: اندازه‌ی هر خانه‌ی خالی توری. کوچک‌ترین پرنده‌ی محل این اندازه را تعیین می‌کند.
• گالوانیزه گرم: پوشش روی که با فرو بردن قطعه‌ی ساخته‌شده در روی مذاب ایجاد می‌شود.
• گالوانیزه سرد: پوشش نازک‌تر که برای فضای مرطوب پاسیو توصیه‌ی این راهنما نیست.
• توری پلیمری: شبکه‌ی سبک، اغلب پلی‌اتیلن، که باید در برابر آفتاب مقاوم باشد.
• پلی‌کربنات: ورق سبک نورگذر. اگر دودکش به پاسیو باز شود، نوع بسته‌ی آن مناسب نیست.
• ورق مشبک: ورق فلزی سوراخ‌دار با سایه‌ی بیشتر و مقاومت بالاتر.
• سکوریت: شیشه‌ی حرارت‌دیده برای پوشش دائمی، به شرط طراحی سازه.
• کابل کشش: سیمی که توری را صاف نگه می‌دارد تا شکم و نشیمن نسازد.
• دریچه‌ی بازدید: بازشوی بسته‌شونده برای نظافت بعدی، بدون راه رفتن روی توری.
• منوکسید کربن: گاز بی‌بوی حاصل سوخت ناقص. بسته شدن مسیر دودکش می‌تواند آن را به خانه برگرداند.
• مشاع: بخشی از ساختمان که مال یک واحد نیست. پاسیو اغلب مشاع است.

پرسش‌های متداول

پاسخ‌ها کوتاه است. شرح هر موضوع در بخش خودش آمده تا دو بار تکرار نشود.

درخواست مشاوره و برآورد

برای کارشناسی و برآورد، عکس پاسیو را بفرستید یا تماس بگیرید.

برای دیدن نمونه کارها و اسناد: خدمات شرکت | درباره ما | پروژه‌ها | گالری تصاویر | ویدیوها | تقدیرنامه‌ها | استعلام اسناد | سوالات متداول

جمع‌بندی

پوشاندن پاسیو وقتی درست است که راه پرنده بسته شود و راه هوا و دود باز بماند. اول خروجی گاز را پیدا کنید، بعد بین توری گالوانیزه گرم، توری مقاوم به آفتاب و ورق شفاف تصمیم بگیرید، و درز دور لوله را مثل وسط دهانه جدی بگیرید. خدمت اجرایی تهران در پوشاندن پاسیو ساختمان با توری در تهران معرفی شده و منطق همین دانشنامه برای شهرهای دیگر هم هست.